Studeren in Nederland als nieuwkomer: zes stappen tot je opleiding

Studeren in Nederland als nieuwkomer verloopt in zes stappen: weet wat je verblijfsstatus toelaat, laat je buitenlandse diploma waarderen, haal Nederlands op B1 of B2, kies een opleiding en regel de toelating, vraag studiefinanciering aan en zoek begeleiding, bijvoorbeeld bij het UAF.

De volgorde maakt uit, want je inburgering loopt ondertussen door en elke stap heeft een eigen loket: de gemeente, DUO, de onderwijsinstelling. Hieronder staat per stap wat je regelt, bij wie, en waar de regel vandaan komt.

Waarom de volgorde telt

De onderwijsroute van de Wet inburgering 2021 is de leerroute die inburgeren en de voorbereiding op een opleiding combineert. Volgens Rijksoverheid.nl is het een route vooral voor jongeren: je leert Nederlands op niveau B1 of hoger en wordt voorbereid op een mbo-, hbo- of universitaire opleiding. De gemeente kiest de leerroute samen met jou op basis van de brede intake en legt die vast in je persoonlijk plan inburgering en participatie (PIP).

Het hart van de onderwijsroute is het taalschakeltraject: een voltijds traject dat volgens de handreiking leerroutes van Divosa gemiddeld anderhalf jaar duurt, met ongeveer 1.000 uur taal en zo'n 500 uur rekenen, Engels en studievaardigheden. Kennis van de Nederlandse Maatschappij en loopbaanoriëntatie zitten erin. Er geldt geen leeftijdsgrens, maar Divosa schrijft dat het van belang is dat je voor je dertigste kunt instromen in een vervolgopleiding. Zit je in de B1-route, dan haal je het Staatsexamen Nt2 zelf; de stappen hieronder gelden dan net zo goed.

Stap 1: weet wat je verblijfsstatus mogelijk maakt

Met een verblijfsvergunning asiel kun je in Nederland studeren, stage lopen en studiefinanciering aanvragen. De werkwijzer vluchtelingen van de SER vat het zo samen: wie rechtmatig in Nederland verblijft, mag een opleiding volgen. Zit je nog in de asielprocedure, dan verblijf je rechtmatig in Nederland zolang je procedure loopt en mag je studeren, maar je krijgt geen studiefinanciering. Het UAF biedt op dit moment geen studiebegeleiding tijdens de asielprocedure; sommige universiteiten bieden wel losse cursussen aan voor wie nog op een beslissing wacht.

Studeren tijdens je inburgering mag. Divosa schrijft dat een jongere een opleiding mag gaan volgen tijdens de inburgeringsplicht en dat de gemeente een inschrijving op een school niet kan tegenhouden. Met een inschrijving op een vrijstellende opleiding word je zelfs tijdelijk vrijgesteld van de inburgeringsplicht. Zolang je leer- of kwalificatieplichtig bent, tot je 18 wordt of eerder een startkwalificatie haalt, ben je nog niet inburgeringsplichtig.

Stap 2: laat je buitenlandse diploma waarderen

Een diplomawaardering beschrijft met welke Nederlandse opleiding of welk Nederlands diploma je buitenlandse diploma vergelijkbaar is. Volgens Rijksoverheid.nl maakt SBB de waarderingen voor vmbo en mbo en Nuffic die voor voortgezet en hoger onderwijs; een hogeschool of universiteit kan de waardering ook voor je aanvragen. Heb je een verblijfsvergunning asiel en de brief van DUO over je inburgeringsplicht, dan vraag je de waardering gratis aan via het Informatiecentrum Diplomawaardering (IDW), zo staat op de Engelstalige pagina van Nuffic.

Drie dingen om te weten. Je kunt ook een waardering aanvragen als je je diploma of cijferlijst kwijt bent; je krijgt dan soms een Indicatie Onderwijsniveau. Reken op minstens zes weken. En een diplomawaardering is geen toelatingsbewijs: de opleiding beslist zelf of je wordt toegelaten.

Stap 3: haal Nederlands op B1 of B2

Voor een mbo-opleiding mik je op Nederlands op B1, voor hbo en universiteit op B2. Het Staatsexamen Nt2 van DUO heeft daarvoor twee programma's: Programma I op B1 voor wie een mbo-opleiding wil doen of op mbo-3 of mbo-4 niveau wil werken, en Programma II op B2 voor hbo en universiteit. Beide bestaan uit vier onderdelen: lezen, luisteren, spreken en schrijven. Elk onderdeel kost volgens DUO 50 euro en een compleet examen 200 euro; ben je asielstatushouder, dan zie je op inburgeren.nl hoe je betaalt.

Met een Nederlands vwo-diploma hoef je meestal geen taalbewijs in te leveren, met een buitenlands diploma wel. Een Nederlandstalige bachelor vraagt doorgaans het diploma Staatsexamen Nt2 Programma II; controleer de taaleis altijd op de pagina van de opleiding, want die verschilt per opleiding en per instelling.

Welke lesvorm past bij jou

Een taalschakeltraject is voltijds en klassikaal. Volg je de B1-route of moet je B2 op eigen kracht halen, dan combineer je meestal lesvormen. Dit overzicht helpt bij het kiezen; het noemt soorten aanbod, geen aanbieders.

Lesvorm	Wat je oefent	Contact	Past bij
Klassikale cursus bij een taalschool of taalschakeltraject	Alle vaardigheden, examentraining, studievaardigheden	Docent en groep op vaste tijden	Wie voltijds en snel naar B1 of B2 wil
Live online groepsles met een NT2-docent	Spreken, luisteren, grammatica in een kleine groep	Docent en groep via video, vaste tijden	Wie werkt of ver van een school woont
Online privéles of videogesprek met een taalcoach	Spreken, uitspraak, je eigen vragen	Eén persoon, tijd in overleg	Wie veel spreektijd nodig heeft
App met AI-taalcoach en oefenexamens	Elke dag kort spreken, woorden, examenvragen	Geen docent, wel directe feedback	Wie dagelijks wil oefenen tussen de lessen door

Let bij een online platform op drie dingen: geeft een gecertificeerde NT2-docent de les, hoeveel minuten spreek je zelf per les, en kun je oefenen met de examenonderdelen van het Staatsexamen Nt2. De oefenexamens van DUO staan op inburgeren.nl.

Stap 4: kies je opleiding en regel de toelating

De toelatingseisen hangen af van het niveau. De SER zet ze op een rij: voor een entreeopleiding in het mbo moet je op 1 augustus minstens 16 jaar zijn, voor mbo-2 tot en met mbo-4 gelden vooropleidingseisen, voor een hogeschool heb je een havo-, vwo- of mbo-4-diploma nodig en voor een universiteit een vwo-diploma of een hbo-propedeuse. Een mbo-instelling mag in individuele gevallen van de vooropleidingseisen afwijken als zij na onderzoek vindt dat je de opleiding aankunt.

Zo pak je het aan:

1. Maak een korte lijst van opleidingen en lees per opleiding de toelatingseisen en de taaleis.
2. Neem contact op met de onderwijsinstelling. Verschillende hogescholen en universiteiten hebben een eigen pagina of aanspreekpunt voor nieuwkomers met een vluchtachtergrond en laten je diploma beoordelen.
3. Vraag naar een schakeljaar of een toelatingsonderzoek als je vooropleiding of je taalniveau nog niet voldoende is.
4. Bespreek je plan met de contactpersoon van je gemeente, zodat het in je PIP past.

Stap 5: regel studiefinanciering

Met een verblijfsvergunning asiel kun je volgens de SER onder dezelfde voorwaarden studiefinanciering krijgen als Nederlandse studenten. DUO noemt de voorwaarden: je bent Nederlander of hebt een verblijfsvergunning type II, III, IV of V, je bent jonger dan 30 als je studiefinanciering ingaat, je staat voltijds of duaal ingeschreven, en voor het mbo ben je minimaal 18 voor een beurs of lening. Wacht je nog op je verblijfsvergunning, dan kun je de aanvraag alvast doen; neem binnen zes weken na ontvangst van de vergunning contact op met DUO.

Is dat niet genoeg, dan kan het UAF in sommige situaties extra studiekosten dragen, zoals boeken, een laptop of reiskosten, zodra je bent begonnen met Nederlands op B1-niveau. Het UAF legt ook uit welk collegegeld voor jou geldt.

Stap 6: zoek begeleiding

Het UAF, de Stichting voor Vluchteling-Studenten, begeleidt bij studiekeuze, taal, studievoorbereiding en tijdens de studie. Je kunt ondersteuning aanvragen als je in Nederland woont, een verblijfsvergunning hebt, wilt studeren op mbo-niveau 3 of 4, hbo of universiteit, minstens tien jaar onderwijs hebt gevolgd en begonnen bent met Nederlands op B1-niveau. Daarnaast heb je mensen nodig om mee te praten: een vrijwillige taalcoach, een studiegenoot, een taalcafé. Hoe je die in je eigen gemeente vindt, lees je in Nederlands leren en mensen leren kennen.

Waar Taaly past

Taaly is de digitale integratieassistent voor nieuwkomers en helpt bij stap 3. In de app oefen je 24/7 spreken met een AI-taalcoach, voer je live gesprekken met vrijwillige taalcoaches en volg je wekelijkse live lessen met gecertificeerde NT2-docenten. Via Taaly Meedoen vind je activiteiten in je eigen gemeente.

Taaly is geen taalschool en neemt geen examens af; voor je route en je examens blijven de taalschool, DUO en je gemeente nodig. Met het UAF werkt Taaly samen in het programma Taalversnellers, zie Taaly en het UAF versterken taalondersteuning.

Meer dan 30.000 taalleerders gebruiken Taaly; 79% zegt beter Nederlands te spreken dankzij Taaly, extern gevalideerd met het OpenEmbassy Integratie Impact Framework. De app is beschikbaar in dertien talen, waaronder Engels, Arabisch, Oekraïens, Turks en Farsi; de lessen en gesprekken zijn in het Nederlands.

Wil je vandaag beginnen met spreken, zodat je taalexamen dichterbij komt? Download Taaly via de pagina voor nieuwkomers.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de belangrijkste stappen om als vluchteling in Nederland te gaan studeren?

Zes stappen, in deze volgorde: controleer wat je verblijfsstatus toelaat (met een verblijfsvergunning asiel kun je studeren en studiefinanciering aanvragen), laat je buitenlandse diploma waarderen via IDW, haal Nederlands op B1 (mbo) of B2 (hbo en universiteit) met het Staatsexamen Nt2 of via de onderwijsroute, kies een opleiding en regel de toelating bij de instelling, vraag studiefinanciering aan bij DUO en zoek begeleiding, bijvoorbeeld bij het UAF.

Welke platforms bieden live videolessen Nederlands voor studenten?

Live videolessen Nederlands vind je bij vier soorten aanbieders: taalscholen en talencentra van hogescholen en universiteiten met een online groepsles, online lesplatforms met privé- of groepslessen van NT2-docenten, organisaties met vrijwillige taalcoaches die via videobellen met je praten, en apps die oefenen met een AI-taalcoach combineren met live lessen. Taaly hoort bij die laatste groep, met wekelijkse live lessen van gecertificeerde NT2-docenten. Let op of de docent NT2-gecertificeerd is en of je voorbereid wordt op de onderdelen van het Staatsexamen Nt2.

Mag ik studeren terwijl ik nog aan het inburgeren ben?

Ja. Volgens Divosa mag een jongere tijdens de inburgeringsplicht een opleiding gaan volgen en kan de gemeente een inschrijving niet tegenhouden. Met een inschrijving op een vrijstellende opleiding word je tijdelijk vrijgesteld van de inburgeringsplicht. Bespreek je plan wel met je gemeente, zodat het in je persoonlijk plan inburgering en participatie past.

Krijg ik studiefinanciering met een verblijfsvergunning asiel?

Ja, onder dezelfde voorwaarden als Nederlandse studenten, zo schrijft de SER. DUO stelt als voorwaarden dat je Nederlander bent of een verblijfsvergunning type II, III, IV of V hebt, jonger bent dan 30 als je studiefinanciering ingaat en voltijds of duaal ingeschreven staat; voor het mbo moet je minimaal 18 zijn. Zit je nog in de asielprocedure, dan krijg je geen studiefinanciering.

Wat als ik mijn diploma of cijferlijst kwijt ben?

Vraag toch een diplomawaardering aan via IDW; met een verblijfsvergunning asiel en de brief van DUO over je inburgeringsplicht is dat gratis. Nuffic kan dan een Indicatie Onderwijsniveau afgeven. Daarnaast kan een onderwijsinstelling je vooropleiding zelf beoordelen, bijvoorbeeld met een toelatingsonderzoek of aanvullende examens. Vraag dat na bij de opleiding van je keuze.