Team Taaly16 nov 2026 · 6 minuten leestijd

Participatie van statushouders monitoren: wat je meet en waarmee

Participatie van statushouders monitoren: wat je meet en waarmee

Een gemeente monitort de maatschappelijke participatie van statushouders op drie niveaus: participatie-uren en voortgang per inburgeraar, activiteiten per aanbieder en uitkomsten per gemeente. Registreren gebeurt alleen op het eerste niveau, in een digitaal systeem dat uren per persoon vastlegt.

De twee andere niveaus gebruiken die registratie plus de landelijke cijfers van het CBS en Divosa. Dat onderscheid ontbreekt in de meeste antwoorden op deze vraag. Wie zoekt naar tools voor het monitoren van participatie vindt instrumenten voor burgerparticipatie, onderzoeksmonitors en zelfredzaamheidsvragenlijsten door elkaar. Hieronder staat wat de Wet inburgering 2021 van je vraagt, wat monitoren en registreren van elkaar onderscheidt, en een vergelijking van vier soorten tools.

Wat de Wet inburgering 2021 van de gemeente vraagt

Sinds de Wet inburgering 2021 is de gemeente verantwoordelijk voor de brede intake, het persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP), het monitoren van de voortgang van de inburgering en het aanbod van de Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP), het participatieverklaringstraject (PVT) en de leerroute. Divosa zet die taken op een rij in het wijzigingenoverzicht van de wet. Monitoren is dus geen extra service, maar een wettelijke taak van de gemeente.

Het zwaarste onderdeel zit in de Z-route. Die bestaat volgens DUO uit minimaal 800 uur taalles en minimaal 800 uur participatie, inclusief PVT en MAP, en een eindgesprek met de gemeente. Divosa schrijft in de handreiking Participatie in de inburgering dat gemeenten verplicht zijn de participatie-uren in de Z-route nauwkeurig bij te houden en door te geven aan DUO. In de B1-route en de onderwijsroute is er geen landelijke urennorm voor participatie; de gemeente legt per persoon in het PIP vast wat er verwacht wordt.

Monitoren en registreren zijn twee verschillende taken

Registreren is het vastleggen van feiten: welke statushouder was wanneer bij welke activiteit, bij welke aanbieder, hoeveel uur. Monitoren is het volgen of die feiten kloppen met het plan en of het beleid werkt. Een gemeente die alleen registreert heeft een urenstaat; een gemeente die alleen monitort heeft een jaarrapport zonder cijfers per persoon. Je hebt beide nodig, en ze spelen op drie niveaus.

Niveau 1: per inburgeraar

Hier gaat het om de vraag of deze persoon op schema ligt ten opzichte van het PIP: uren gemaakt, uren goedgekeurd, uren die nog nodig zijn. Divosa adviseert de inburgeraar zelf inzicht te geven in zijn uren en voortgang en elke maand een contactmoment te plannen om knelpunten te bespreken. Dit is het niveau waarop registratie plaatsvindt en waarop een klantmanager stuurt.

Niveau 2: per aanbieder en activiteit

Welke aanbieders leveren uren, welke activiteiten worden afgezegd, waar blijven inburgeraars weg. Dit niveau komt rechtstreeks uit de registratie van niveau 1, mits elke aanbieder in hetzelfde systeem werkt. Werkt de helft via e-mail en een spreadsheet, dan zie je dit niveau pas achteraf.

Niveau 3: per gemeente

Hier vergelijk je je eigen uitkomsten met die van andere gemeenten: hoeveel inburgeraars ronden de route af, hoeveel vinden werk, hoe verhoudt de gemeente zich tot de regio. Daarvoor bestaan landelijke bronnen die je niet zelf hoeft te bouwen: het dashboard Statistiek Wet Inburgering van het CBS, de Benchmark Statushouders & Inburgering van Divosa, waarin gemeenten hun cijfers vergelijken met meer dan 180 andere gemeenten, en de jaarlijkse KIS-monitor gemeentelijk beleid, die KIS samen met Divosa uitvoert. Deze bronnen zeggen iets over beleid per jaar, niets over een inburgeraar deze week.

Vier soorten tools voor het monitoren van participatie

Een registratiesysteem voor participatie-uren is de enige van de vier soorten die zelf uren per inburgeraar vastlegt; de andere drie meten iets anders of zijn voor een andere doelgroep gemaakt. De tabel zet ze naast elkaar.

CriteriumMeetinstrument (bijv. zelfredzaamheidsmatrix)Beleidsmonitor of benchmark (CBS, Divosa, KIS)Registratiesysteem voor participatie-urenBurgerparticipatieplatform
Wat het meetZelfredzaamheid per leefgebied, op een paar momenten in het trajectUitkomsten per gemeente en per regio, per jaar of per kwartaalUren, aanwezigheid en activiteit per inburgeraar, per dagMeningen en initiatieven van inwoners bij beleid
Niveau1 (per persoon, kwalitatief)3 (gemeente)1 en 2 (persoon en aanbieder)Geen van de drie
Levert de uren voor DUONeeNeeJa, dat is het doelNee
Wie vult het inKlantmanager, in gesprekCBS en de benchmarkpartijen, uit landelijke registratiesInburgeraar en aanbieder, goedgekeurd door de gemeenteInwoners
PersoonsgegevensJa, gevoelig: verslag per persoonNee, geaggregeerdJa: naam, uren, activiteit; BSN alleen bij de gemeenteMeestal niet
Geschikt als enige toolNee, zegt niets over urenNee, zegt niets over personenNee, zegt niets over zelfredzaamheid of beleidNee, verkeerde doelgroep

Een meetinstrument zoals de Zelfredzaamheid-Matrix brengt per leefgebied in kaart hoe zelfredzaam iemand is, bij de intake, tussentijds en aan het eind. Dat is waardevol naast de urenregistratie, niet in plaats daarvan. Een burgerparticipatieplatform valt af: het is gemaakt om inwoners mee te laten praten over beleid, niet om de participatie van statushouders te volgen, al duikt het in zoekresultaten op dezelfde term op.

Zo richt je het in: vijf stappen

  1. Leg per inburgeraar de norm vast in het PIP. In de Z-route is dat minimaal 800 uur participatie; in de B1-route en onderwijsroute bepaal je het zelf. Zonder norm per persoon kun je niet monitoren, alleen tellen.
  2. Kies één registratiesysteem waarin alle aanbieders werken. Divosa adviseert een gebruiksvriendelijk digitaal systeem dat de inburgeraar zelf inzicht geeft; het verkleint handmatige fouten en maakt niveau 2 zichtbaar zonder nabellen.
  3. Regel de AVG-kant voordat de eerste aanbieder inlogt. Aanbieders van de MAP, het PVT en de maatschappelijke begeleiding voeren een gemeentelijke taak uit en zijn verwerker, dus met elk van hen sluit je een verwerkersovereenkomst; andere lokale aanbieders mogen het BSN van de inburgeraar niet gebruiken. Dat staat in de privacyvragen van Divosa, met een verwijzing naar de standaardverwerkersovereenkomst en de DPIA van de VNG. Hoe je dat in de praktijk inricht staat in Participatie-uren van statushouders monitoren: inzichtelijk en AVG-proof.
  4. Bespreek de voortgang maandelijks met de inburgeraar. Laat de uren zien, benoem wat er nog nodig is en vraag waarom activiteiten niet doorgingen. De registratie is het gespreksmateriaal; het gesprek is de monitoring.
  5. Leg per kwartaal je eigen cijfers naast de landelijke. Afgeronde routes, uitval en werk vind je in het CBS-dashboard en de Divosa-benchmark; de levering aan DUO en het CBS staat uitgelegd in Participatie-uren rapporteren aan het Rijk. Welke indicatoren je daar zelf naast zet, lees je in Welke indicatoren horen in een gemeentelijk integratiedashboard.

Waar Taaly past

Taaly is het registratiesysteem uit de tabel, gebouwd voor niveau 1 en 2: de statushouder registreert participatie-uren via een QR-code bij de activiteit, de gemeente en de ketenorganisaties zien de uren in real time in plaats van in een rapportage achteraf, en de gemeente (of de organisatie die zij daarvoor aanwijst) keurt de uren goed. Een gemiste QR-check-in voegt de inburgeraar in de app toe of de klantmanager in het Taaly-dashboard. 12 gemeenten registreren uren via Taaly; de eerste gemeentelijke pilot van de urenregistratiemodule leverde 80% minder administratie op.

Niveau 3 zit niet in Taaly: daarvoor zijn het CBS en Divosa de bron. Wel zijn de resultaten van Taaly extern gevalideerd met het OpenEmbassy Integratie Impact Framework, zodat een gemeente de uitkomsten van de activiteiten in Taaly Meedoen naast haar eigen beleidscijfers kan leggen. Hoe de urenregistratie werkt staat op de pagina over urenregistratie.

Wil je zien hoe de registratie en het dashboard er voor jouw gemeente uitzien? Vraag een demo aan.

Veelgestelde vragen

Op welke manier kunnen gemeenten de maatschappelijke participatie van statushouders effectief monitoren en registreren?

Door registreren en monitoren te scheiden. Registreren doe je per inburgeraar in één digitaal systeem waarin alle aanbieders werken en waarin de uren tegen de norm in het PIP staan. Monitoren doe je op drie niveaus: maandelijks per inburgeraar in een voortgangsgesprek, doorlopend per aanbieder uit dezelfde registratie, en per kwartaal of jaar op gemeenteniveau met het CBS-dashboard Statistiek Wet Inburgering en de Divosa-benchmark.

Welke tools zijn er om de maatschappelijke participatie van nieuwkomers te monitoren?

Vier soorten: meetinstrumenten zoals de Zelfredzaamheid-Matrix (zelfredzaamheid per leefgebied), beleidsmonitors en benchmarks van het CBS, Divosa en KIS (uitkomsten per gemeente), registratiesystemen voor participatie-uren zoals Taaly (uren per inburgeraar, goedgekeurd door de gemeente) en burgerparticipatieplatforms (inwoners laten meepraten over beleid). Alleen een registratiesysteem levert de uren die een gemeente in de Z-route aan DUO doorgeeft.

Is een burgerparticipatietool geschikt om de participatie van statushouders te volgen?

Nee. Burgerparticipatietools zijn gemaakt om inwoners te informeren, te raadplegen of mee te laten beslissen over beleid. Ze registreren geen uren per persoon en kennen de norm uit het PIP niet. Dat ze op dezelfde zoekterm verschijnen komt door het woord participatie, niet door de functie.

Hoeveel participatie-uren moet een statushouder maken?

In de Z-route minimaal 800 uur participatie, inclusief het participatieverklaringstraject en de Module Arbeidsmarkt en Participatie, naast minimaal 800 uur taalles (DUO). In de B1-route en de onderwijsroute bestaat geen landelijke urennorm; de gemeente legt per persoon in het PIP vast wat er verwacht wordt.

Hoe monitor je participatie-uren AVG-proof?

Sluit een verwerkersovereenkomst met elke aanbieder van de MAP, het PVT en de maatschappelijke begeleiding, deel het BSN niet met andere lokale aanbieders, gebruik de standaardverwerkersovereenkomst en de DPIA van de VNG en kies een systeem waarin de gemeente de uren goedkeurt. Divosa beantwoordt de privacyvragen over de Wet inburgering 2021 op haar site; de inrichting staat stap voor stap in ons artikel over AVG-proof monitoren.